7. De illegale krant "De Kroniek van de Week".

Niemand mocht meer een radio in huis hebben. De kranten schreven alleen wat de Duitsers wilden. In het geheim werden er krantjes gedrukt met informatie over wat er echt gebeurde. In Alphen was er een groepje jongemannen die De Kroniek van de Week uitgaven. Het schrijven, het drukken en het verspreiden van dit krantje moest in het uiterste geheim.


Adriaan Goedhart woonde bij zijn opa en oma Van Dam aan de Raadhuisstraat in Alphen. Zijn ouders woonde nog op Java, in Nederlands-Indië, waar Adriaan geboren was. Hij kwam toen hij 13 samen met zijn broer naar Nederland om daar naar school te gaan. In 1941 slaagde hij voor HBS-B. Daarna ging hij naar de universiteit in Utrecht. In 1943 sloot de universiteit. Adriaan wilde geen verklaring ondertekenen waarin stond dat hij de Duitse bezetter steunde. Hij wilde ook niet werken in Duitsland en daarom moest hij onderduiken. Na en paar maanden keerde hij terug naar Alphen.

In de kranten mochten alleen door de Duitse bezetter goedgekeurde artikelen komen. Om te weten wat er echt gebeurde luisterden de mensen naar radio Oranje. In 1943 moesten alle radiotoestellen worden ingeleverd. Zo wilde de Duitse bezetter voorkomen dat de mensen naar Radio Oranje zouden luisteren. Via die zender werd verteld hoe de oorlog echt verliep. Soms sprak koningin Wilhelmina haar landgenoten toe. Zij roep de mensen op om vol te houden en riep om in verzet te komen.

Sommige mensen hadden hun radiotoestel verstopt en luisterden in het geheim naar de nieuwsberichten. Andere mensen waren ook geïnteresseerd in het nieuws. Zo ontstonden illegale krantjes. Geheime kranten die ten strengste verboden waren door de Duitsers.

In Leiden hadden enkele studenten De Kroniek van de Week opgericht. De jongemannen luisterden naar de radio en typten de berichten op stencils. Met die stencils werden de kranten gedrukt. In het begin 300, later in Alphen alleen al 3500. Die krantjes werden in het geheim bij betrouwbare mensen gebracht, meestal door vrouwen. Als een koerierster gesnapt werd met die illegale blaadjes werd ze naar een strafkamp gestuurd. De Kroniek werd ook naar Alphen gebracht. Een van de leden van de Leidse redactie was een Joodse onderduiker. Hij sprak Russisch en luisterde naar de Russische radio. De Kroniek stond hoog aangeschreven omdat er zoveel echt nieuws in stond.

Al gauw werd Adriaan gevraagd om in Alphen zelf de kroniek te gaan drukken. Dat was veiliger dan elke keer een stapel kranten in het geheim naar Alphen brengen.

Elke zaterdagmorgen bracht een koerierster uit Leiden de stencils met de trein naar Alphen. Daar werden de stencils afgegeven aan iemand uit Alphen. Voor de veiligheid moest er eerst een wachtwoord gezegd worden, zodat de stencils niet in verkeerde handen zouden komen. In het huis van opa en oma Van Dam waren het stencilapparaat, de inkt en het papier opgeborgen in de kruipruimte onder de vloer. Adriaan had een eigen radio. Zijn opa en oma en broer Hilbrand werkten ook mee aan de krant.

Ook in Koudekerk werd een editie van De Kroniek gestart. Waarschijnlijk hadden de mensen daar in de gaten dat er in dat huis iets bijzonders gebeurde. Al gauw werd de stencilmachine naar Nieuwkoop verhuisd. De studenten wilden niet dat hun medewerkers zouden worden opgepakt en dat ze hun apparaat kwijt zouden raken.

Werken voor De Kroniek was niet zonder gevaar. Op Dolle Dinsdag, 5 september 1944, de dag waarop de mensen dachten dat Nederland bevrijd zou worden, werden twee Leidse journalisten doodgeschoten door de Duitsers.

In de nacht van 4 op 5 mei 1945 werd nog snel het bevrijdingsnummer getypt en gedrukt Het was de eerste keer dat de krant die zo maar aan iedereen kon worden uitgereikt. De Kroniek was niet langer verboden. Voor de bevrijders was er zelfs een Engelse versie. Het bevrijdingsnummer was ook het laatste nummer. Een illegale krant was eindelijk niet meer nodig.


terug

 

let op: deze site werkt niet (goed) op mobiel en tablet!!!

terug naar boven

in de pagina